🌟 జమ్మికుంట చరిత్ర: కరీంనగర్ జిల్లా, తెలంగాణ 🌟

🗺️ జమ్మికుంట పట్టణం: పరిచయం మరియు అభివృద్ధి

తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని **కరీంనగర్ జిల్లా**లో **జమ్మికుంట** ఒక ముఖ్యమైన పట్టణం. చుట్టూ ఉన్న సుమారు 40 గ్రామాలకు ఇది ప్రధాన **కూడలి**. ఇక్కడి ప్రజలు విద్య, మార్కెట్ అవసరాల కోసం జమ్మికుంటకే రాకపోకలు సాగిస్తారు. జమ్మికుంట నుండి వివిధ ప్రాంతాలను కలుపుతూ రోడ్డు, **రైలు మార్గాలు** ఉన్నాయి. హైదరాబాదు, చెన్నైల నుండి కొత్త డిల్లీ వెళ్ళే కొన్ని రైళ్లు ఇక్కడ ఆగుతాయి.

సుమారు 50 వేల జనాభా గల జమ్మికుంట, పూర్వం నగర పంచాయితీగా ఉండి, ప్రస్తుతం **మున్సిపాలిటీ**గా మారింది. ఇది హుజూరాబాదు అసెంబ్లీ, కరీంనగర్ పార్లమెంట్ పరిధిలోకి వస్తుంది. ఇక్కడి **వ్యవసాయ మార్కెట్** తెలంగాణలోని పెద్ద మార్కెట్లలో ఒకటి. **కాటన్ కార్పొరేషన్** ఏర్పాటు చేసిన పత్తి మార్కెట్ కూడా ఇక్కడ ఉంది. నేటి జమ్మికుంటకు ఘనమైన చరిత ఉంది.

📜 జమ్మికుంట శాసనం మరియు ప్రాచీన స్థలాలు

జమ్మికుంట శాసనం (దమ్మెకుంటె)

పాత జమ్మికుంట చెరువు కట్ట దగ్గర శివాలయం ముందు ఒక చారిత్రక శాసనం ఉంది. దీనిని **పశ్చిమ చాళుక్య రాజు అహోమల్లదేవుడు** (రెండవ తైలపుడు) **10వ శతాబ్దంలో** వేయించాడు. శాసనం ప్రకారం క్రీ.శ. 995 ఏప్రిల్ 5వ తేదీన దీనిని వేయించారు. శాసనంలో జమ్మికుంట పేరు **"దమ్మెకుంటె"** అని ఉంది. ఇది 'దమ్మి' (తామర) అనే సంస్కృత పదం, 'కుంటె' (కొలను) అనే కన్నడ పదాల కలయిక ద్వారా వచ్చిందని భావిస్తున్నారు. ఈ ప్రాంతం చాళుక్యలకు ముందు బౌద్ధ మత ప్రాబల్యం గలది.

పెసరుబండ మరియు కరోడ్ గిరి

• పెసరుబండ: ప్రస్తుత నగర పంచాయతీ కార్యాలయం తూర్పున ఉన్న ఈ పెద్ద బండరాయిపై తరచుగా **పెసలు** ఎండబెట్టేవారు, అందుకే ఈ పేరు వచ్చింది. కొంతకాలం ఇక్కడే దినుసుల కొనుగోలు, అమ్మకాలు జరిగాయి.
• కరోడ్ గిరి: ప్రస్తుత రైల్వే స్టేషన్ వద్దగల పోలీస్ స్టేషన్ స్థలంలో పూర్వం హాస్పిటల్ ఉండేది. అంతకంటే ముందు ఇది బ్రిటీష్ పాలిత ప్రాంతం నుండి వచ్చే సరుకులపై **నిజాం ప్రభుత్వం పన్నులు** కట్టించుకునే ఒక **చెక్ పోస్ట్** లాంటి ప్రదేశం. **ముసాఫీర్ ఖానా** కూడా ఇక్కడే ఉండేది.

💼 వాణిజ్యం, పరిపాలన మరియు మౌలిక వసతులు

వ్యాపార కేంద్రం (పెద్ద మిల్లు, మార్కెట్)

**జమ్మికుంట వ్యాపార ప్రస్థానం 1924 లో ఉప్పుడు బియ్యం మిల్లుతో** మొదలైంది. కొండూరు, గుజరాతీ, మార్వాడి, పట్కారి కుటుంబాలకు చెందిన వారు మొట్టమొదట ఇక్కడ వ్యాపారాలను ప్రారంభించారు. **సరస్వతి ఆయిల్ మిల్లు**, బంగారం వ్యాపారం (సూరజ్ మార్క్ గోల్డ్), బట్టల దుకాణాలు ఇక్కడ ఉండేవి. ప్రస్తుతం ఉన్న **గ్రేన్ మార్కెట్** 1950 లో హైదరాబాదు ప్రధాన మంత్రి ఎం. కె. వెళ్లొడిచే ప్రారంభించబడింది.

పౌర సేవలు మరియు పరిపాలన

• మానేర్ నీళ్ళు: మంచినీళ్ల ఇబ్బందిని అధిగమించేందుకు 16 కిలోమీటర్ల దూరంలోని మానేర్ నది నుంచి పైప్‌లైన్ల ద్వారా నీటిని అందించే ప్రణాళికను మంత్రి కె.వి. నారాయణ రెడ్డి సుసాధ్యం చేశారు.
• హాస్పిటల్: 1934-49 మధ్యకాలంలో ప్రభుత్వం "శానిటేషన్ యూనిట్" ను, 1954-55లో "డిస్పెన్సరీ"గా మార్చి నడిపింది. ఇది ప్రస్తుతం **ప్రభుత్వ సివిల్ హాస్పిటల్**గా కొనసాగుతోంది.
• మున్సిపాలిటీ/గ్రామ పంచాయితీ: 1953 నుండి 1964 వరకు ఎక్స్-టౌన్ మున్సిపాలిటీగా, 1964లో మేజర్ గ్రామ పంచాయితీగా, ఆపై **2011 లో నగర పంచాయితీ**గా మారింది.
• రైలు మార్గం: 1931-32 లో మొదటి రైల్వే లైను వేశారు. రైల్వే లైను, బొగ్గుగనుల ఏర్పాటు వలన నిజాం ప్రభుత్వం ఇక్కడ భూములను సేకరించి ఆదర్శ కాలేజీ, గ్రేన్ మార్కెట్, పాఠశాలలు, దేవాలయాలకు కేటాయించింది.

🇮🇳 గాంధీ చౌక్, వావిలాల ఖాది మరియు సంస్థలు

గాంధీ చౌక్ మరియు స్వాతంత్ర్యం

1931-32 లో రైలు మార్గంలో మహాత్మా గాంధీ ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు జమ్మికుంటలో ఆగి ప్రజలనుద్దేశించి మాట్లాడారు. దానికి గుర్తుగా **1946 ఫిబ్రవరిలో గాంధీ చౌక్ నిర్మాణం** జరిగింది. గాంధీ విగ్రహాన్ని 3.11.1949న శంకుస్థాపన చేసి, 5.2.1950న హైదరాబాదు ప్రభుత్వ ప్రధాన మంత్రి ఎం.కె. వెళ్లొడిచే ఆవిష్కరించబడింది. **అబాది జమ్మికుంట** (పాత జమ్మికుంట), **స్టేషన్ జమ్మికుంట** అని రైల్వే స్టేషన్ రాకతో పిలవడం మొదలైంది.

వావిలాల ఖాది మరియు కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం

• వావిలాల ఖాది: గాంధీ పిలుపు మేరకు **1924 లో అఖిల భారత చరకా సంఘ్** లో భాగంగా ప్రారంభమై, 1983 ఖాదీ గ్రామోద్యోగ ప్రతిష్టాన్ గా ఆవిర్భవించింది. **పి.వి. నరసింహా రావు** 1983 నుండి 2004 వరకు దీనికి ఛైర్మన్‌గా ఉన్నారు.
• కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం: ప్రకాశం కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం జమ్మికుంటలో **1992 లో** ఏర్పాటయింది.
• ఆర్య సమాజ్: తెలంగాణ రైతాంగ పోరాట సమయంలో నిజాం వ్యతిరేక ఆందోళనలో చురుకుగా పనిచేసింది.
• రచ్చబండ: 1980-90 దశకాలలో కర్నే చిరంజీవి అనే న్యాయవాది నడిపిన స్థానిక పత్రిక.

🛕 ప్రముఖ దేవాలయాలు మరియు దర్గా

• శ్రీ సీతారామచంద్ర స్వామి దేవాలయం, ఇల్లందకుంట: పురాతనమైనది. 1931లో పి.వి. నరసింహా రావు వివాహం ఇందులోనే జరిగింది.
• ఓదెల శ్రీ మల్లికార్జున స్వామి దేవాలయం: క్రీ.శ. 700-800 సంవత్సరాల నాటి పశ్చిమ చాళుక్యులు లేదా 1330ల నాటి కాకతీయులు నిర్మించారని వాదన ఉంది.
• బిసుగిరి దర్గా: హజ్రత్ అలీ, రహమతుల్లా వలీ సమాధులు సుమారు 800 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించారు.
• శ్రీ విశ్వేశ్వర స్వామి ఆలయం (బొమ్మలగుడి): 1939 లో పెసరుబండ రాళ్లతో నిర్మించారు.
• వెంకటేశ్వర ఆలయం, పంచముఖ ఆంజనేయ స్వామి దేవాలయం: ఈ మధ్య కాలంలో నిర్మించారు.